PAWS — przedłużone objawy odstawienne

Odstawiłeś substancję, najgorsze objawy fizyczne minęły, a mimo to wciąż nie czujesz się „sobą". Raz jest lepiej, raz gorzej — sen się rwie, nastrój skacze, trudno się skupić, a głód potrafi wrócić bez wyraźnego powodu. Jeśli to znasz, prawdopodobnie doświadczasz PAWS, czyli przedłużonego zespołu odstawiennego. To trudny, ale całkowicie normalny etap zdrowienia — i, co najważniejsze, przemijający.

Czym jest PAWS — przedłużony zespół odstawienny?

PAWS (z angielskiego Post-Acute Withdrawal Syndrome) to zestaw objawów, które utrzymują się już po zakończeniu ostrego odstawienia. Ostre objawy — drżenie, poty, nudności, skoki ciśnienia — pojawiają się w pierwszych dniach i zwykle ustępują po bezpiecznym odtruciu. PAWS zaczyna się później i ma inny charakter: dotyczy przede wszystkim samopoczucia psychicznego, snu i funkcji poznawczych. Objawy są łagodniejsze niż w ostrej fazie, ale bardziej uporczywe i przychodzą falami przez tygodnie, a czasem miesiące.

Warto to nazwać wprost: PAWS nie oznacza, że coś jest z Tobą nie tak ani że „nie dajesz rady". To fizjologiczny proces, przez który przechodzi mózg wracający do równowagi po długim okresie zażywania. Rozumienie, co się dzieje, odbiera temu etapowi część grozy — bo najtrudniejsze w PAWS jest zwykle nie samo cierpienie, lecz poczucie, że „to nigdy się nie skończy".

Dlaczego się pojawia?

Substancje psychoaktywne przez długi czas zastępowały mózgowi jego własne mechanizmy regulacji nastroju, snu i reakcji na stres. Gdy je odstawiasz, układ nerwowy musi na nowo nauczyć się produkować i równoważyć neuroprzekaźniki bez chemicznego wsparcia. To nie dzieje się z dnia na dzień — regeneracja połączeń w mózgu jest procesem powolnym i nierównym. Stąd właśnie wahania: jednego dnia czujesz przypływ energii i nadziei, a kolejnego budzisz się z rozdrażnieniem i mgłą w głowie, choć nic się nie zmieniło.

Nasilenie PAWS bywa różne w zależności od substancji, długości uzależnienia i indywidualnej biologii. Częściej i wyraźniej pojawia się po alkoholu, benzodiazepinach i opioidach, ale znają go też osoby po odstawieniu stymulantów. Nie da się co do dnia przewidzieć jego przebiegu — i to jest uczciwa odpowiedź, na którą zasługujesz.